ABD genelinde düzenlenecek ara seçimler kapsamında seçmenler, 36 eyalette görev yapacak valileri belirlemek üzere sandık başına gidecek.
Bu seçimler, Kongre sandalyelerinin yanı sıra eyalet yönetiminin en üst makamı olan valilik koltukları için de kritik bir yarışa dönüştü.
Siyasi bilgi platformu Ballotpedia'nın verilerine göre, 36 eyaletteki seçmenler gelecek dönem görev yapacak valileri seçmek için oy verecek.
Valilik seçimlerinin yapılacağı eyaletler Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, California, Colorado, Connecticut, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Illinois, Iowa, Kansas, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nebraska, Nevada, New Hampshire, New Mexico, New York, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, South Dakota, Tennessee, Texas, Vermont, Wisconsin ve Wyoming.
Diğer eyaletlerdeki valilik seçimleri önceki yıllarda yapılmış olup, seçilen valilerin görev süresi henüz dolmadığı için bu eyaletlerde seçim yapılmayacak.
Kongrenin iki kanadındaki güç dengelerini doğrudan etkileyen ara seçimlerde yerel yönetim düzeyindeki rekabet de en az federal seçimler kadar kıyasıya geçiyor. Eyalet bütçeleri, eğitim müfredatı ve oy kullanma yasaları gibi vatandaşların günlük yaşamına dokunan kararların alındığı valilikler için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki rekabet tırmanmış durumda.
Seçim öncesi tabloda ülke genelinde 26 Cumhuriyetçi ve 24 Demokrat vali görev yapıyor, ancak sandık kurulacak 36 eyaletteki koltuk dağılımında tam eşitlik hakim. Seçim yapılacak eyaletlerin 18'inde Demokrat, 18'inde de Cumhuriyetçi valiler görev yapıyor.
Bu durum, seçim sonuçlarının iki parti arasındaki güç dengesini doğrudan etkileyebileceğini gösteriyor.
Seçim sonuçları aynı zamanda eyaletlerdeki tek parti hakimiyetini temsil eden “Trifecta” dengelerini de baştan aşağı değiştirebilir.
Valiliklerin yanı sıra aynı gün yapılacak eyalet meclisi seçimleri, yasama ve yürütmenin tek partide toplanıp toplanmayacağını belirleyecek.
Mevcut valilerin bir kısmı yeniden aday olamayacak.
Demokratlar tarafında California'da Gavin Newsom, Kansas'taki Laura Kelly, Michigan'da Gretchen Whitmer, Maine'de Janet Mills ve New Mexico'da Michelle Lujan Grisham gibi valiler dönem sınırları nedeniyle görevi devretmeye hazırlanırken Minnesota Valisi Tim Walz ve Wisconsin Valisi Tony Evers yeniden aday olmayacaklarını açıkladı.
Cumhuriyetçi tarafta ise Florida'da Ron DeSantis, Georgia'da Brian Kemp, Ohio'da Mike DeWine, Alabama'da Kay Ivey, Alaska'da Mike Dunleavy, Oklahoma'da Kevin Stitt, South Carolina'da Henry McMaster, Tennessee'de Bill Lee ve Wyoming'de Mark Gordon yasalar gereği yeniden aday olamıyor. Iowa Valisi Kim Reynolds ise emekliye ayrılıyor.
Sandıkta sadece vali adayları değil yerel yasalar da oylanacak.
Yerel politikaları doğrudan belirleyen valilik makamları, aynı zamanda partilerin taban gücünü ölçen birer gösterge haline geliyor. Birçok kilit eyalette boşalacak koltuklar için verilecek mücadelenin, yalnızca eyalet düzeyinde değil 2028 ABD başkanlık seçimleri öncesinde partilerin sahadaki dinamizmini göstermesi açısından da önemli bir rol oynayacağı düşünülüyor.
36 eyalette kurulacak sandıklarda seçmenler, yalnızca valilerini seçmekle kalmayacak; vatandaşlar eyalet anayasalarını ve günlük yaşamı doğrudan ilgilendiren kritik referandumlarda da oy verebilecek.
California ve Colorado başta olmak üzere birçok eyalette konut krizine çözüm arayan emlak vergisi sınırlamaları ve gelir vergisi düzenlemeleri seçmenlerin onayına sunulacak.
Öte yandan Arizona ve West Virginia gibi eyaletlerde ise oy kullanabilmek için ABD vatandaşı olma şartının anayasaya eklenmesi gibi kritik maddeler oylamaya dahil edilecek.
Kritik eyaletlerde önemli isimler göze çarpıyor.
Mevcut valilerin görev sürelerinin dolduğu açık koltuk mücadelelerinde partilerin belirlediği adaylar, eyaletlerdeki oy dengelerini baştan şekillendiriyor.
Ohio'da görev süresi dolan Cumhuriyetçi Mike DeWine'ın ardından boşalacak koltuk için eski başkan aday adayı Vivek Ramaswamy Cumhuriyetçilerin adayı olarak öne çıkıyor. Demokratlar ise eski eyalet sağlık direktörü Amy Acton'ı aday gösteriyor.
Cumhuriyetçi Brian Kemp'in görev süresinin dolduğu, en kritik “salıncak eyaletlerden” Georgia'da eski Atlanta Belediye Başkanı Keisha Lance Bottoms Demokratların adayı olarak sahaya çıkarken Cumhuriyetçilerin adayı Rick Jackson oldu.
Nüfusu ve ekonomik büyüklüğüyle öne çıkan California'da Gavin Newsom, Florida'da ise Ron DeSantis yasal sınırlara ulaştığı için aday olamıyor. California'da eski Sağlık Bakanı Xavier Becerra liderliğindeki Demokratlar kalelerini korumayı hedefliyor.
