Korsika kıyılarının açıklarında, Akdeniz'in 105 ile 125 metre derinliğinde 1.300'den fazla kusursuz dairesel oluşum tespit edildi. Bilim insanları bu yapıların hem 21 bin yıl öncesine hem de İkinci Dünya Savaşı'na dayanabileceğini belirterek bölgenin acilen koruma altına alınmasını istiyor.

Focus dergisinin aktardığına göre bu sıra dışı oluşumlar ilk olarak 2011 yılında deniz tabanını incelemek için yapılan bir keşif gezisinde sonar cihazlarıyla fark edildi. Başlangıçta yalnızca birkaç düzine olduğu düşünülen yapıların, yapılan detaylı analizler sonucunda 1.300'ü aştığı ve birkaç kilometrekarelik bir alana yayıldığı belirlendi.

Sonraki yıllarda bölgeye dalan araştırmacılar, bu oluşumların sıradan çukurlar olmadığını ortaya koydu. Yapılan incelemelerde her bir dairenin merkezinde kırmızı kireçli alglerden oluşan bir kubbenin yer aldığı görüldü. Bu merkezin etrafını açık renkli bir tortu tabakası sararken, en dış halkada ise rodolit adı verilen küçük kireçtaşı oluşumlarının bulunduğu saptandı. Süngerler, mercanlar, omurgasızlar ve çeşitli balık türlerine ev sahipliği yapan bu yapılar karmaşık bir su altı ekosistemi oluşturuyor.

Bilim dünyasındaki temel görüşlerden biri, bu dairelerin kökenini yaklaşık 21 bin yıl önce yaşanan son buzul çağına dayandırıyor. O dönemde Akdeniz'in su seviyesinin bugüne kıyasla çok daha düşük olması, günümüzde 100 metreden derinde kalan bu bölgenin güneş ışığına yakın olmasını sağladı. Güneş ışığıyla büyüyen kırmızı kireçli algler, buzulların erimesi ve deniz seviyesinin yükselmesiyle birlikte derin sulara gömüldü. 2020 yılındaki keşif gezisinde dairelerin merkezinden alınan örneklerin radyokarbon tarihlemesi, en eski malzemenin 21 bin yıl öncesine ait olduğunu doğruladı. Deniz seviyesinin dengelenmesinin ardından eski kalıntıların ve rodolit parçalarının merkez etrafında birikerek bu halkaları oluşturduğu tahmin ediliyor.

Araştırmacılar Marc Verlac ve Charles-François Bouduresque ise 2024 yılında yayınladıkları çalışmada bu oluşumlar için farklı bir ihtimali gündeme taşıdı. Uzmanlar, dairelerin 1943 ile 1945 yılları arasında Avrupa'daki görevlerinden dönen Amerikan savaş uçaklarının denize bıraktığı mühimmatlardan kaynaklanabileceğini öne sürdü. O yıllarda Korsika yakınlarında Amerikan hava üslerinin bulunduğuna dikkat çeken araştırmacılar, kullanılmayan bombaların denize atılmasıyla tabanda çukurlar açıldığını ve zamanla deniz canlılarının bu alanlara yerleştiğini savunuyor. Ancak hem buzul çağı hem de savaş mühimmatı teorisi henüz kesinlik kazanmadı.

Dairelerin nasıl oluştuğundan bağımsız olarak yürütülen araştırmalar, bu bölgenin nadir mercanlar ve deniz canlıları için kritik bir yaşam alanı olduğunu kanıtladı. Bilim insanları, binlerce yılda oluşan bu kırılgan kireçtaşı yapılarının günümüzde yoğun gemi trafiği nedeniyle büyük tehdit altında olduğunu vurguluyor. Bölgeden geçen büyük gemilerin denize bıraktığı çapalar, bu hassas ekosistemlere doğrudan zarar veriyor. Halihazırda bir bölümü Cap Corse ve Agriat Deniz Doğal Parkı sınırları içinde yer alan bu dairelerin tamamının koruma altına alınması için önlemlerin genişletilmesi isteniyor.