Hürmüz Boğazı ve BAE'nin Füceyre Limanı çevresinde tırmanan İran saldırıları nedeniyle dev petrol tankerleri bölgeden çekilerek rotalarını değiştirmeye başladı. Artan güvenlik riskleri ve derinleşen gemi kıtlığı navlun fiyatlarını tarihin en yüksek seviyesine çıkarırken, ABD'den Çin'e petrol taşımak uzaya roket fırlatmaktan daha pahalı hale geldi.
Bloomberg'in derlediği gemi takip verilerine göre, Basra Körfezi'ne doğru ilerleyen boş süpertankerler artan güvenlik riskleri nedeniyle rotalarını çevirmeye başladı. Füceyre'ye yaklaşan en az 10 Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcısı (VLCC) ile birkaç Suezmax tipi gemi, son günlerde hareketlerini durdurdu veya bölgeden geri döndü.
Gemi transferleri için kritik bir geçici durak noktası ve tanker işletmecilerinin su yoluna yaklaşma iştahının ana göstergesi olan Füceyre'deki bu geri çekilme, bölgenin temel ihracat modelini de tehdit ediyor. Mevcut sistemde dev ham petrol taşıyıcıları Hürmüz Boğazı dışındaki güvenli sularda beklerken, mekik tankerleri boğazdan geçerek petrolü getirip büyük gemilere yüklüyordu.
Güvenlik riskleri ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalarla derinleşen tanker kıtlığı, deniz nakliye maliyetlerini astronomik seviyelere taşıdı. Gemi komisyonculuğu şirketi Gibson'ın verilerine göre, ABD'den Çin'e bir süpertanker kiralamanın maliyeti 80 milyon dolara ulaştı. Bu rakam, standart bir SpaceX Falcon 9 roketinin 74 milyon dolarlık fırlatma bedelini geride bıraktı.
Sektör temsilcileri ve borsa brokerleri, enflasyona göre ayarlanmış navlun oranlarının 1960'larda ilk süpertankerlerin denizlere inmesinden bu yana en yüksek seviyeye çıktığını ve 1980'lerdeki Tanker Savaşları dönemini geride bıraktığını belirtiyor. Afrika çevresini dolaşmak zorunda kalan gemiler, uzayan transfer süreçleri ve saldırılar nedeniyle küresel filonun kapasitesini daraltıyor.
Tanker bulunabilirliğindeki kısıtlılık nedeniyle ikinci el piyasasında yeni bir petrol tankerinin değeri geçen yıl sonuna göre %60'ın üzerinde artışla 240 milyon dolarlık rekor seviyeye yükseldi. Gemi nakliye ücretleri, toplam ham petrol fiyatları içinde dramatik bir paya sahip olmaya başladı.
Geçen yıl ortalama 4,50 dolar olan ABD çıkışlı navlun maliyeti, bu hafta varil başına 41 dolara fırladı. Bu durum, varili 91 dolar civarında işlem gören WTI vadeli kontratlarının yaklaşık %45'ine denk geliyor. Süpertanker krizinin yayılmasıyla daha küçük ölçekli Suezmax gemilerinin günlük ortalama kazançları da ay başındaki seviyesinin beş katına çıkarak 680 bin doları aştı.
Yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle Batı Afrika ham petrolü Çinli alıcılara ancak indirimli fiyatlarla satılabilirken, Shell gibi küresel oyuncular değişken kiralama giderlerinin bilançolar üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekiyor. Yükselen navlunun işleme marjlarını eritmesi durumunda, rafinerilerin ham petrol işleme hacimlerini düşürmek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.
