Avrupa'da gösterge doğal gaz fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık %234 artarken, Avrupa Birliği depolarının doluluk oranı 24 Ekim'de %74,6'da kaldı. Analistler, arz kayıpları ve ocakta devreye girecek Rus sıvılaştırılmış doğal gaz yasağı nedeniyle bu kış tüketimin azaltılmasının gerekebileceği uyarısında bulunuyor.
Avrupa, doğal gaz fiyatlarındaki sert yükseliş ve düşük depolama seviyeleriyle kışa giriyor. Gösterge gaz fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık %234 artış gösterirken, Avrupa Birliği'nin depolarındaki doluluk 24 Ekim itibarıyla %74,6 seviyesinde gerçekleşti.
Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü'ne göre bu oran, kayıtların tutulmaya başlandığı 2011'den bu yana yılın aynı dönemi için görülen en düşük seviye olma özelliği taşıyor. Analistler, Avrupa'nın mart sonuna kadar dayanabilmek için gaz tüketimini kısmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Avrupa'nın gösterge gaz fiyatı olan Hollanda merkezli TTF vadeli işlem kontratı, ocak başında megavatsaat başına yaklaşık 28 eurodan işlem görürken fiyat pazartesi günü kısa süreliğine 97,64 euroya ulaştıktan sonra 96 euro civarında dengelendi.
Fiyatlar Ağustos 2022'de görülen 340 euronun üzerindeki tarihi zirvenin altında bulunuyor. Ancak mevcut kaygının fiyat seviyesinden çok yükselişin yönü olduğu vurgulanıyor.
Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü Avrupa Baş Enerji Analisti Ana Maria Jaller-Makarewicz, rüzgar üretimi ve sıcaklıkların Avrupa'nın bu kış gaz arzının ne kadar daralacağını ve fiyatların ne kadar yükseğe çıkacağını belirleyeceğini ifade etti. Jaller-Makarewicz'e göre talebin azaltılması, Avrupa'nın kontrolündeki en büyük araç olmayı sürdürüyor.
Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Avrupa'yı önemli tedarikçilerinden Katar'ın gazından mahrum bıraktı. Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel'in verileri, Orta Doğu kaynaklı sıvılaştırılmış doğal gazın geçen yıl Avrupa Birliği'nin toplam ithalatının yaklaşık %8'ini oluşturduğunu gösteriyor. Mayıs ayından bu yana ise bölgeden sevkiyat yapılmıyor.
Eksilen kargoların yerine alternatif kaynakların bulunması gerekirken daralan küresel pazarda bu kaynaklara Asyalı alıcılar da talip oluyor. Arz üzerindeki bir başka baskı unsuru ise Rus sıvılaştırılmış doğal gazına yönelik hazırlanan yasak planı olarak öne çıkıyor.
Bruegel verilerine göre Rus sıvılaştırılmış doğal gazı, yılın ikinci çeyreğinde Avrupa Birliği'nin ithalatının yaklaşık beşte birini oluşturmaya devam etti. Avrupa Birliği, Ocak 2027 itibarıyla Rus sıvılaştırılmış doğal gazını tamamen yasaklamaya hazırlanıyor.
Jaller-Makarewicz, ocakta yürürlüğe girecek yasak da hesaba katıldığında birliğin geçen kışa göre yaklaşık %7 daha az gaz kullanmasının gerekebileceğini belirtti. Katar gazının kesilmesi, Avrupa'nın yaz boyunca rezervlerini yeterince dolduramamasına yol açtı.
Bruegel verilerine göre Avrupa Birliği depolarının 24 Ekim'deki %74,6'lık doluluk oranı, geçen yıl aynı dönemde %82,9, 2023'te ise %98,5 düzeyindeydi. 24 Ekim ile biten haftada rezervlerdeki günlük değişimler sıfıra yakın seyrederken bazı ülkeler kasım gelmeden kışlık stoklarını kullanmaya başladı.
Avusturya'da ekim ortasında %69,3 olan doluluk oranı %67,2'ye gerilerken, geçen yıl bu oran %84 seviyesindeydi. Enerji araştırma şirketi Wood Mackenzie, Avrupa'daki depoların doluluk oranının mart sonunda önceki tahminlerin de altına inerek %17 ile %20 arasında kalmasını bekliyor.
Şirketin Avrupa Gaz ve LNG Direktörü Tom Marzec-Manser, bu tahminin normal bir kış geçirilmesine ve Orta Doğu'daki çatışmanın yıl sonuna kadar sona ermesine dayandığını belirtti. Senaryo, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de 2027 başlarında olağan üretime dönmesini öngörüyor.
Marzec-Manser, El Niño etkisi nedeniyle genel beklentinin aksine sert bir kış yaşanması halinde depolama seviyelerinin çok daha düşük olabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir senaryoda fiyatların daha da yükselmesi ve kışın boş stoklarla tamamlanmasının gelecek yaz yoğun bir dolum sürecini zorunlu kılması bekleniyor.
Çatışmaların hızla sona ermesinin de hemen rahatlama sağlamayacağını belirten Marzec-Manser, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz piyasasının dengelenmesinin 2028 sonbaharını bulacağını öngörüyor. Bu nedenle Avrupa'da toptan gaz fiyatlarının uzun süre yüksek kalabileceği ifade ediliyor.
