Takvimler her yıl 10 Kasım’ı gösterdiğinde, bu toprakların üzerinde tuhaf bir ağırlık ve aynı zamanda vakur bir dinginlik dolaşır. Saat dokuzu beş geçe çalan o uzun siren sesi, aslında zamanın durduğunu değil, bir ulusun hafızasının yeniden hizaya geldiğini haber verir. Bir yazar olarak kelimelerin gücüne, harflerin inşa ettiği dünyalara hep inandım; ancak bazı anlar vardır ki en keskin kalem bile o sessizliğin içindeki derinliği anlatmakta tereddüt eder. Çünkü 10 Kasım, sıradan bir vedanın yıldönümü değil; etten ve kemikten bir bedenin, ölümsüz bir fikre dönüştüğü o eşsiz kırılma noktasıdır.
İnsanlık tarihi, kaosu bir düzene kavuşturmaya çalışan liderlerle doludur. Kimi kılıcıyla sınırlar çizmiş, kimi kanunlarıyla çağları kapatmıştır. Fakat Mustafa Kemal Atatürk’ü tarihin o kalabalık sahnesinde bambaşka bir yere koyan şey, onun yalnızca bir komutan ya da devlet adamı değil, aynı zamanda bir zihniyet mimarı olmasıdır. O, küllerinden doğan bir ülkeyi inşa ederken temeline korkuyu ya da dogmaları değil; aklı, bilimi, sanatı ve hür düşünceyi yerleştirdi. Yıkıntıların arasından yükselen dumanların içinde bile bir milletin ancak kültürle, edebiyatla ve çağdaşlıkla nefes alabileceğini görebilen bir vizyondu onunki.
İzmir’in tarih kokan sokaklarında soluklanırken onun bıraktığı izi çok daha derinden hissederiz. Bu şehir, onun hem zaferinin hem de modern Türkiye hayalinin en canlı tanıklarından biridir. Ancak Atatürk’ü anlamak, yalnızca geçmişin zafer sayfalarını gururla çevirmekten ibaret olamaz. Onun da işaret ettiği gibi, asıl mesele o satırların arasına gizlenmiş olan gelecek tasavvurunu okuyabilmektir.
Bir yazarın en büyük mirası, kendisinden sonra da okunmaya ve yeni anlamlar üretmeye devam eden eseridir. Atatürk’ün en büyük eseri olan Cumhuriyet de tıpkı böyle yaşayan, nefes alan, her nesilde yeniden okunması ve korunması gereken muazzam bir metindir. O, kendi faniliğini en başından kabul ederek; "Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır" cümlesiyle, dikkatleri kendi şahsından alıp inşa ettiği o büyük ideale yöneltmiştir.
Bugün bize düşen görev, 10 Kasım’ları yalnızca melankolik bir yas gününe hapsetmek değildir. Yas, geçmişe aittir; oysa Atatürk hep geleceğe, ileriye, daha aydınlık bir ufka bakmıştır. Onu gerçekten anmak; bir çocuğun merakla sorduğu soruda, bir bilim insanının laboratuvarındaki çabasında, bir sanatçının tuvalinde ve özgürce yazılan her satırda onun işaret ettiği o "muasır medeniyet" hedefini yaşatmaktır.
Saat dokuzu beş geçe başımızı öne eğdiğimiz o bir dakikalık saygı duruşu, aslında bir kabulleniş değil; zihnimizi berraklaştırıp “Bu mirasa ne katabilirim?” diye sorduğumuz bir iç muhasebedir. Çünkü biliyoruz ki bazı insanlar toprağa gömülür, bazıları ise bir milletin bilincine tohum olarak düşer ve her bahar yeniden filizlenir.
Ruhu şad, bıraktığı aydınlık yol daima rehberimiz olsun.
