1972 yılında Bulgaristan'ın Varna kentinde sıradan bir kazı sırasında yapılan keşif, arkeoloji tarihine geçti. Bir iş makinesi operatörünün kepçesine takılan sıra dışı parçalar, binlerce yıllık bir hazinenin izini ortaya çıkardı.

Keşfin ardından bölgede başlatılan kazılar yaklaşık 20 yıl sürdü. Çalışmalarda 300'e yakın mezar ve 3 binden fazla eser bulundu. Yaklaşık 6 kilogram ağırlığındaki altın eserler arasında kolyeler, bilezikler, küpeler ve süs eşyaları yer aldı.

MÖ 4600-4200 yıllarına tarihlendirilen buluntular, dünyanın bilinen en eski büyük işlenmiş altın koleksiyonlarından biri kabul ediliyor.

Kazılarda bulunan 43 numaralı mezar özellikle dikkat çekti. 60 yaşın üzerinde bir erkeğe ait olduğu belirlenen mezarda, nekropoldeki altınların neredeyse üçte biri bulundu.