Sonbahar ve kış aylarında kreşe veya okula yeni başlayan çocukların aileleri, bir hastalık bitince diğerinin başlamasıyla karşı karşıya kalıyor. Sabah başlayan burun akıntısı, gece uykusunu bölen öksürük ve birkaç gün sonra yeniden yükselen ateş, aileleri çocuklarının hiç iyileşmediğini düşündürebiliyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Bihter Ergün, bu dönemde artan enfeksiyonların çoğunlukla çocukların kalabalık ortamlarda farklı mikroorganizmalarla daha sık karşılaşmasıyla ilişkili olduğunu belirtti. Küçük çocukların yılda yaklaşık 8–10 üst solunum yolu enfeksiyonu geçirebileceğini, kreşe gidenlerde bu sayının daha yüksek olabileceğini söyledi.
Bir soğuk algınlığının belirtileri iki haftaya kadar, öksürük ise iki–üç hafta sürebiliyor. Çocuk henüz iyileşmeden başka bir virüsle karşılaştığında aileler bu süreci tek ve hiç bitmeyen bir hastalık gibi yaşayabiliyor. Uzayan veya kötüleşen belirtiler mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Bağışıklık sistemi değerlendirilirken yalnızca “Kaç kez hastalandı?” sorusuna odaklanılmaması gerektiğini vurgulayan Dr. Ergün, çocuğun hastalıklar arasında toparlaması, oyununa ve günlük yaşamına dönmesi, yaşına uygun büyüme gibi bulguların rahatlatıcı olduğunu belirtti.
Enfeksiyonların ağır seyretmesi, uygun tedaviye rağmen düzelmemesi veya olağan dışı mikroorganizmalarla gelişmesi daha ayrıntılı inceleme gerektirebilir. Bir yıl içinde dört veya daha fazla kulak enfeksiyonu, iki veya daha fazla ciddi sinüzit ya da iki veya daha fazla zatürre geçirilmesi, bağışıklık sistemi açısından değerlendirme gerektiren uyarı işaretleri arasında yer alıyor.
Uygun antibiyotik tedavisine rağmen yeterli yanıt alınamayan ve haftalarca süren enfeksiyonlar, damar yoluyla antibiyotik ihtiyacı, kan dolaşımını, beyin zarını, kemikleri veya iç organları tutan ciddi enfeksiyonlar ile tekrarlayan derin cilt ya da iç organ apseleri de araştırılmalı. Bir yaşından sonra devam eden pamukçuk, bebeklikte kilo alamama veya boy uzamasında duraksama da dikkate alınmalı.
Ailede bağışıklık yetersizliği tanısı almış bir kişinin bulunması ya da benzer enfeksiyonlar nedeniyle erken yaşta kaybedilmiş yakınların olması mutlaka hekime bildirilmeli. Bu bulgular tek başına bağışıklık yetersizliği tanısı koydurmaz; ancak çocuk hekiminin değerlendirmesini gerektirir.
Çocukların kreş ve okul yaşamında mikroorganizmalarla karşılaşması kaçınılmazdır. Buna rağmen bulaşma riskini ve bazı enfeksiyonların ağır geçirilme olasılığını azaltmak mümkün. Ailelerle okul ve kreşlerin birlikte uygulayabileceği önlemleri şöyle sıralayabiliriz:
El yıkamayı günlük rutine yerleştirin. Çocukların eve geldiklerinde, yemeklerden önce, tuvaletten sonra ve burun temizliğinin ardından ellerini sabun ve suyla en az 20 saniye yıkamaları sağlanmalı.
Aşıları zamanında yaptırın. Ulusal aşı takvimindeki aşılar tamamlanmalı; çocuğun yaşına ve sağlık durumuna uygun ek aşılar çocuk hekimiyle planlanmalı. Altı ay ve üzerindeki çocuklara her yıl, tercihen grip mevsimi başlamadan önce grip aşısı önerilir. Sonbaharda aşılanamamış çocuklar için mevsim içinde de aşılama yapılabilir.
Hasta çocuğun evde dinlenmesini sağlayın. Ateşi olan, genel durumu bozulan, tekrarlayan kusması veya ishali bulunan çocuk kreşe ya da okula gönderilmemeli. Okula dönüş için belirtilerinin genel olarak düzelmesi ve günlük etkinliklere katılabilecek durumda olması beklenmeli.
Öksürme ve hapşırma alışkanlıklarını öğretin. Çocuklara ağız ve burunlarını mendille veya dirsek içiyle kapatmaları, kullanılan mendili hemen çöpe atmaları ve ardından ellerini temizlemeleri öğretilmeli.
Kişisel eşyaları ayırın, ortak oyuncakları temizleyin. Bardak, suluk, çatal, kaşık ve havlular paylaşılmamalı. Özellikle ağza götürülen oyuncaklar, temizlenmeden başka bir çocuğa verilmemeli; ortak kullanılan oyuncaklar düzenli olarak temizlenmeli.
Yaşa uygun, yeterli uykuya önem verin. Gündüz uykuları dahil olmak üzere 1–2 yaşındaki çocukların günde 11–14 saat, 3–5 yaşındakilerin 10–13 saat, 6–12 yaşındakilerin ise 9–12 saat uyuması önerilir. Düzenli uyku, büyümenin ve genel sağlığın önemli bir parçasıdır.
Dengeli beslenmeyi ihmal etmeyin. Çocukların günlük beslenmelerinde meyve, sebze, tam tahıl ve protein kaynaklarını dengeli bir şekilde tüketmeleri sağlanmalı. Şekerli ve işlenmiş gıdaların tüketimi sınırlı tutulmalı.
