Finans uzmanı Prof. Dr. Ramazan Aktaş, Türkiye'de devam eden fon vurgunun vatandaşları da ağır bir fatura getireceğini belirtti. “Hazine, bu oluşan etkinin bir bölümünü ortadan kaldırmak için bir maliyet üstlenecek. Bu da daha fazla borçlanma ve daha fazla enflasyon anlamına gelecek,” diyerek, enflasyonun artmasıyla hayatın daha pahalı hale geleceğini vurguladı.
Aktaş, Hazine'nin bu maliyeti karşılamak için kaynaklarını faizlere yönlendireceğini, bu durumun memur, işçi, yatırım, eğitim, sağlık ve diğer kamu harcamalarına ayrılan kaynakları azaltacağını söyledi. “Faize daha çok kaynak aktarılacak. Buna bağlı olarak memura, işçiye, yatırımlara, eğitime, sağlığa ve diğer kamu harcamalarına ayrılan kaynak azalacak,” ekledi.
Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi'nden (ETÜ) öğretim üyesi olan Aktaş, fon vurgunun ekonomiye ve vatandaşlara etkisini değerlendirirken, enflasyonla mücadele programının süresinin uzadığını ve bu sürece eklenen fon kriziyle birlikte ekonomiye ve yönetime güvenin azaldığını belirtti.
Aktaş, insanların yatırımlarını erteleyebileceğini, firmaların belirsizliğin ortadan kalkmasını bekleyeceğini ve bu durumun yatırımlara ayrılan kaynağın azalmasına yol açacağını ifade etti. “Firmalar, böyle haberler çıkınca frene basar, belirsizliğin ortadan kalkmasını bekler,” dedi.
Yatırımlarda frene basılması ve kaynakların azalmasının işsizlikte artışa yol açacağını belirten Aktaş, büyüme hızının yüzde 2 ile 3 arasında olması mümkün görünmediğini, bu nedenle işsizliğin bu seviyelerde ve üstünde devam edeceğini söyledi.
Fon kriziyle sermaye piyasasına olan güvenin azaldığını vurgulayan Aktaş, yatırımcıların gayrimenkule, altına ve dövize yönelerek sermaye piyasasına girecek kaynakların azalacağını belirtti. “Vatandaş ev alacak, altın alacak, dolar alacaktır. Ekonominin çarklarının dönmesinde bunların etkisi yoktur,” diye ekledi.
Yabancı yatırımcının Türkiye'ye bakışının da fon vurgununun olumsuz etkilediğini söyleyen Aktaş, yabancı yatırımcının hem doğrudan hem de para piyasası fonlarına girişlerinin azalacağını ifade etti.
Finans uzmanı, “zombi” olarak tanımlanan şirketlerin faizlerin yükselmesiyle sıkıntıya girebileceğini ve bu durumun işsizliği tetikleyebileceğini uyardı. “Eski Bakan Nebati döneminde bu şirketler faizler düşük olduğu dönemde kredi kullandı. Faizler yükselince bunlar sıkıntıya girecek. Belki bunlar batacak. Bu da işsizliği tetikleyecektir,” dedi.
Aktaş, Batı'daki kuralları işleyen ülkelerde bu tür skandalların yaşanmayacağını belirterek, “Bu bizde göz göre göre geldi. Milyonlarca insanın birikimleri, serveti eridi. 6,5 milyon yatırımcının yüzde 30 ve üstünde serveti eridi,” sözlerini ekledi.
Fon vurgunun psikolojik boyutta yaratacağı tahribata da değinen Aktaş, “En başta borsaya olan güven gittikçe azaldı. Vatandaş, bundan sonra tasarruf etmek yerine olan parasını harcamayı tercih edecektir. Bu tüketimdir,” diyerek, tüketim davranışının artacağını belirtti.
Aktaş, BDDK, SPK, Borsa İstanbul ve Kamu Gözetim Kurumu'nda sıkıntı bulunduğunu, liyakat ve etkin denetimin önemini vurgulayarak, “Buradan bir sürü kitap, hikaye çıkar. Film de yapılır. Saklanacak boyut da kalmadı. Buradan ders çıkarmak gerekir,” sözlerini ekledi.
