Fransa, öğrenci başına eğitim harcamalarında Türkiye'nin yaklaşık üç katına ulaşmasına rağmen 2025 PISA sonuçlarında Türkiye'nin gerisinde kaldı. Yapılan analizler, eğitimde başarıyı belirleyen temel unsurun yalnızca harcama miktarı olmadığını açıkça ortaya koydu.
Fransa'da bir aydan uzun süredir devam eden öğrenci protestoları henüz dinmedi. Lise öğrencilerinin ve Sarı Yelekliler'in eylemleri sürerken ülkede çeşitli yaptırımlar uygulanmaya devam ediyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, sosyal medya platformlarının son eylemler kapsamında yerel makamlarca bildirilen içeriklerin büyük bölümünü kaldırdığını açıkladı. Fransız siyasetçiler ise yabancı karşıtı kuruluş ve kişilerin bu hafta Paris'te düzenlemeyi planladığı üç etkinliğin iptal edilmesini talep etti.
Yaşanan bu gelişmelerin gölgesinde Fransa merkezli Contrepoints dergisi, PISA 2025 sonuçlarına dayanan dikkat çekici bir değerlendirme yayımladı. Analize göre Fransa, öğrenci başına Türkiye'den üç kat daha fazla harcama yapmasına rağmen daha düşük akademik sonuçlar elde ediyor.
Hükümet, lise öğrencilerinin eylemlerine mali adımlarla yanıt verdi. Kolej ve liselerin binaları için 4 milyar euroluk düşük faizli kredi sağlanırken, üniversite kampüsleri için 1 milyar euro ayrıldı. Ayrıca 836 kadro kesintisi iptal edilerek 500 yeni kadro açıldı. Ancak eylülde yayımlanan PISA 2025 sonuçları, ülkedeki asıl sorunun harcama eksikliği olup olmadığını yeniden sorgulattı.
2025 verilerine göre 15 yaşındaki Fransız öğrenciler fen bilimlerinde 483 puan alarak 482 olan OECD ortalamasına yakın bir seviyede kaldı. Matematikte ise 458 puan alan Fransa, 463 olan OECD ortalamasının gerisinde yer aldı. Fransa fen bilimlerinde 27., matematikte ise 33. sırada bulunurken başarı düzeyi 2022 yılına kıyasla düşüş gösterdi.
Satın alma gücü paritesine göre hesaplanan öğrenci başına harcamalarda Fransa, tüm okul hayatı boyunca öğrenci başına 126.988 dolar harcadı ve fen bilimlerinde 483 puan elde etti. Buna karşılık Japonya 114.107 dolar harcayarak 538 puana ulaştı. En çarpıcı karşılaştırma ise Türkiye oldu; fen bilimlerinde 494 puan alarak Fransa'dan 11 puan fazla toplayan Türkiye, öğrenci başına yalnızca 38.013 dolar harcayarak Fransa'nın üç kat daha gerisinde bir bütçeyle bu başarıyı yakaladı.
PISA verilerine göre öğrenci başına harcama ile fen puanı arasında belirli bir ilişki bulunuyor ancak bu ilişki belli bir noktadan sonra zayıflıyor. Harcama arttıkça puan artışı yavaşlıyor ve bir süre sonra bütçe ile sonuç birbirinden tamamen kopuyor. Dergiye göre eğitimdeki temel sorun bütçenin miktarı değil, kaynakların nasıl kullanıldığı ve eğitim sisteminin organizasyonu olarak öne çıkıyor.
