Şanlıurfa'nın kuzeydoğusunda, yaklaşık 16 kilometre uzaklıkta yer alan Göbeklitepe, “Edessa” adıyla anılan antik bir yerleşim alanıdır. Mısır piramitlerinden tahminen 7 bin 500 yıl önce inşa edilmiş olan bu yapı, yerleşik hayata geçişin ilk izlerini taşıyan ve tarıma işaret eden buğdayın ilk izlerini barındıran bir ibadet merkezi olarak tarih defterine yeni bir sayfa açmıştır.

Göbeklitepe, keşfedilmeden önce bilim insanları tarafından avcılık‑toplayıcılık dönemi olarak sınıflandırılmıştı. Ancak bölgenin kazıları, yerleşik hayata geçişin başlangıcını simgeleyen bir dönemi ortaya çıkarmıştır. Bu süreçte, hayvanların evcilleştirildiği ve tarımın başladığı görülmektedir.

Yabani hayvan motifleri, Göbeklitepe'de en sık rastlanan temalardır. Kedigiller, boğa, yaban domuzu, tilki, turna, ördek, akbaba, sırtlan, ceylan, yabani eşek, yılan, örümcek ve akrep gibi hayvanlar, dönemin faunasıyla örtüşen detaylarla oyulmuştur. İnsan motiflerine göre daha fazla hayvan figürü bulunması, yerleşik hayata geçişin bir adımı olarak yorumlanmaktadır.

Göbeklitepe, 7 bin 500 yıl önceki Mısır piramitlerinden daha eski bir ibadet merkezi olarak keşfedildi

Göbeklitepe, dini anlamda da büyük öneme sahiptir. Bilinen ilk ibadet merkezi ünvanına sahip olan bölge, “Dinin Doğduğu Yer” ve “Cennet Bahçesi” olarak adlandırılmaktadır. 1994 yılında bir çoban tarafından tesadüfen keşfedilen site, o zamandan beri arkeolojik çalışmalarla incelenmektedir.

Alman Arkeoloji Enstitüsü görevlisi Klaus Schmidt'in başlattığı incelemeler, günümüzde de devam etmektedir. Şu anda yalnızca yüzde 5'i gün yüzüne çıkarılmış olan Göbeklitepe'deki anıtlar, her biri 15 ton ağırlığında ve 6 metre yüksekliğinde olup, çeşitli motiflerle süslenmiştir.

Coğrafi olarak ulaşımı kolay olan Göbeklitepe, Gaziantep'e 2 saat, Diyarbakır ve Mardin'e ise 2,5 saatlik mesafededir. Özel araç veya belediyenin toplu taşıma araçları ile bölgeye rahatça ulaşılabilir. Ancak, kazı çalışmalarının devam etmesi nedeniyle ziyaretçiler yalnızca izin verilen bölgeleri gezebilir; site her gün ziyaretçilere açıktır.