İran'ın güneyindeki Hürmüz Adası'nda bulunan kırmızı renkli toprak, yerel halkın “gelak” adını verdiği mineral bakımından zengin bir malzeme olarak geleneksel mutfakta baharat benzeri bir unsur olarak kullanılmaktadır.
Adanın kızıl kıyıları ve rengârenk mineral oluşumlarıyla tanınan Hürmüz Adası'nda, gelak yalnızca doğal manzarasıyla değil, aynı zamanda balık soslarından yöresel ekmeğe kadar farklı yiyeceklerdeki kullanımıyla da dikkat çekmektedir.
Demir oksit bakımından zengin olan gelak, özellikle balıkla hazırlanan “sooragh” adlı yerel sosun en bilinen örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
Sooragh hazırlanırken balık, tuz, turunç kabuğu ve gelak bir araya getiriliyor; karışımın bekletilmesiyle kendine özgü rengini ve aromasını kazanan sos, ekmek ve pilav gibi yiyeceklerle tüketilmektedir.
Gelak ayrıca adaya özgü “tomshi” adı verilen geleneksel ekmeğin hazırlanmasında da kullanılmaktadır.
Hürmüz Adası'ndaki bu gelenek, toprağın yalnızca tarımda değil, yerel mutfak kültüründe de farklı bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Ancak, doğal toprağın doğrudan tüketilmesi sağlık riskleri taşıyabilmektedir; Hürmüz'ün kırmızı toprağı üzerine yapılan bilimsel araştırmalarda ağır metal içeriği ve olası maruziyet riskleri incelenmiş olup, her türlü toprak yemeklerde kullanılamamaktadır.
