Karadeniz'deki artan gerilim, Bulgaristan'daki cumhurbaşkanlığı seçim yarışının merkezine oturdu. Oy verme süreci, ülkenin dış politika rotası için kritik önem taşıyor.
Bulgaristan'daki parlamento seçimlerinden altı ay sonra ülke bu kez yeni cumhurbaşkanını seçmeye hazırlanıyor.
Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde sembolik olsa da 25 Ekim'de yapılacak seçim, eski Cumhurbaşkanı ve şimdiki Başbakan Rumen Radev'in de önemli bir sınav olacak. Radev'in partisi, geçen Nisan ayında Bulgaristan'da yaklaşık 30 yıldır benzeri görülmemiş bir çoğunluk elde ederek iktidara gelmişti.
Seçim pusulasında 27 aday yer alıyor ama yarış iki isim arasında yaşanıyor. Bunlardan biri, Radev'in iki dönem cumhurbaşkanı yardımcılığını yapan ve başbakanın desteğini alan mevcut Cumhurbaşkanı Iliana Yotova. Diğeri ise muhalefet partilerinin desteklediği eski geçici Başbakan Andrey Gyurov.
Adaylardan biri yeterli çoğunluğu sağlayamazsa 1 Kasım'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu yapılacak.
Cumhurbaşkanlığı yarışı başlangıçta küçük mitingler, televizyonda tartışma programlarının yapılmaması ve önde gelen iki adaya yönelik kişisel saldırılarla şekillendi.
Ancak son haftalarda Karadeniz'deki gemilere yönelik insansız hava araçları (İHA) saldırılarının ardından iki adayın Ukrayna'ya destek konusundaki farklı tutumları daha fazla öne çıktı.
Bulgar hükümeti, başlangıçta Avrupa'nın Ukrayna için oluşturduğu Gönüllüler Koalisyonu ve NATO'nun İHA'lara karşı girişimine katılma davetlerini geri çevirmişti. Ancak son İHA saldırılarından sonra NATO girişimi konusundaki tutumunu değiştirdi.
Mecvut Cumhurbaşkanı Yotova, Bulgaristan'ın Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşı sona erdirme sürecinde daha güçlü bir diplomatik sese sahip olacağına inandığı bir “Barış Koalisyonu” kurulmasını savunuyor.
Yotova bu ay düzenlenen bir seçim mitinginde şu ifadeleri kullandı: “Ülkemizde çok sayıda savaş yanlısı var. Ben onlardan biri değilim. Cumhurbaşkanı olduğum sürece ve bana yeniden güven duyarsanız, tek bir Bulgar askeri bile Ukrayna'ya gitmeyecek.”
Yotova, Bulgar askerlerinin Ukrayna'ya gönderilmeyeceği konusunda seçmenleri güvence altına almaya çalışıyor. Oysa bu konu kamuoyundaki tartışmalarda öne çıkan bir başlık değil. Ayrıca Bulgaristan Parlamentosu'nun 2025 yılında kabul ettiği bir bildiride, Bulgaristan Silahlı Kuvvetleri'nin Ukrayna'daki çatışmalara katılmayacağı zaten teyit edilmişti.
Buna rağmen Karadeniz'de ticari gemilere yönelik son İHA saldırıları hem Cumhurbaşkanı Yotova hem de Rumen Radev'in İlerici Bulgaristan Partisi üzerindeki baskıyı artırdı.
Pazar ve sosyal araştırmalar şirketi Alpha Araştırma'nın yönetici ortağı Boriana Dimitrova, DW'ye şu değerlendirmeyi yaptı: “Karadeniz'deki İHA saldırıları, daha önce soyut kalan jeopolitik durumu doğrudan her Bulgaristan vatandaşının günlük yaşamına taşıdı.”
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski dahil Avrupa'daki birçok isim saldırılardan doğrudan Rusya'yı sorumlu tuttu. Bulgaristan liderlerinin ise saldırıların sorumluluğunu açık biçimde herhangi bir tarafa yüklememesi ülkede tepkiye neden oldu.
İlk İHA saldırısının ardından Cumhurbaşkanı Yotova, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi'ni toplantıya çağırdı. Konsey'in daha sonra yayımladığı bildiride Karadeniz'deki tehdidin kaynağı belirtilmedi.
İkinci saldırının bir hafta sonrasında Başbakan Radev şu açıklamayı yaptı: “Belirli bir tarafı suçlayabilmek için elimizde sağlam ve açık kanıtlar yok. Ancak mantık, ortaya çıkan durumun Rusya'nın yararına olduğunu gösteriyor.”
Radev daha sonra Rusya'nın büyükelçisini görüşmeye çağırdı.
Hükümet ile Cumhurbaşkanı'nın tutumu seçim yarışına da yansıyor. Boriana Dimitrova şu değerlendirmeyi yapıyor: “Iliana Yotova'ya verilen destekte hafif bir gerileme görüyoruz. Bu, ilk turdaki birinciliğini hiçbir şekilde tehdit etmiyor ancak bazı konularda aldığı belirsiz tutumlar nedeniyle desteğinde düşüş yaşandı.”
Güvenlik konusunun kamuoyundaki tartışmaların merkezine yerleşmesinin ardından bazı Bulgaristan vatandaşları, hükümetin dış politikadaki tutumunu belirsiz bulduklarını belirterek Sofya'da sokağa çıktı.
Göstericilerden Vlada Tzenova DW'ye şu ifadeleri kullandı: “Bence Karadeniz'deki İHA saldırıları ile cumhurbaşkanının, başbakanın ve aynı çizgide hareket eden herkesin tamamen iradesiz tutumu bardağı taşıran son damla oldu. Bunun cumhurbaşkanlığı seçiminin hemen öncesinde bir katalizör görevi görmesi gerektiğine inanıyorum.”
Bu gelişmeler Alpha Araştırma'nın son kamuoyu araştırmasının ön sonuçlarına da yansıyor. Seçime katılım beklentisi yükselirken iki önde gelen aday arasındaki fark daralmış durumda. Yotova ilk turda Gyurov'un yaklaşık 12 puan önünde yer almaya devam ediyor ancak aradaki fark önceki döneme göre azaldı.
Buna rağmen son dönemdeki bu gelişmeler güç dengesinin mutlaka değişeceği anlamına gelmiyor.
