Korsan, köle tüccarı ve katil olan Francis Drake neden İngiltere'nin ulusal kahramanı?

Francis Drake dünyanın çevresini dolaştı ve İspanyol Armadası'nı yenen donanmanın liderlerinden biriydi; Elizabeth döneminin en ünlü isimlerinden biriydi. Köleleştirilmiş Afrikalıları ticarete konu eden ve İspanyol gemileriyle limanlarını kasıp kavuran acımasız bir korsandı. Elaine Murphy, Tudor İngilteresi'nin en çok övülen ve en acımasız deniz komutanının çelişkili yüzlerine ayna tutuyor.

Papa V. Sixtus, “Şu Drake'e bakın! O kim?” dedi. “Hangi güçleri var? Buna rağmen [İspanyol] kralının 25 gemisini Cádiz'de, bir o kadarını da Lizbon'da yaktı; filotillayı soydu ve San Domingo'yu yağmaladı. İtibarı o kadar büyük ki yurttaşları ganimetini paylaşmak için ona akın ediyor.”

1588 yazının sonlarıydı ve Şövalye Francis Drake'in ünü bütün Avrupa'ya yayılmıştı. İspanyol Armadası, İngiliz donanmasının elinde (hava koşullarının da yardımıyla) aşağılayıcı bir yenilgiye uğradıktan sonra evine doğru güçlükle ilerlerken Papa, Roma'daki Venedik elçisi Giovanni Gritti ile Elizabeth döneminin bu deniz komutanının başarılarını konuşuyordu. Papa daha sonra şunları ekledi: “Drake'in filotillasıyla İspanyol Armadası'na savaş teklif ettiğini duydunuz mu? Ne cesaretle! Herhangi bir korku gösterdiğini düşünüyor musunuz? O büyük bir kaptan.”

Sadece 20 yılı aşkın bir süre içinde Drake, Devon kırsalındaki mütevazı kökenlerinden büyük bir zenginlik ve güç konumuna yükselmişti. İspanyol saldırganları alt eden büyük komutan olarak ün kazanmıştı; ayrıca birkaç yıl önce dünyanın çevresini dolaşan ilk İngiliz olmuştu. Drake İngiltere'de son derece sevilen bir kahramandı ve Avrupa çapında tanınıyordu.

1579'da Drake'in gemisinin, altın ve gümüş yüklü Cacafuego (kabaca “ateş püskürten dışkı”) adı verilen İspanyol gemisine saldırdığını gösteren renkli bir gravür.

Ancak 16. yüzyılda bakış açınız büyük ölçüde milliyetinize bağlıydı. İngiltere'nin düşmanları, özellikle İspanya, onu kötü bir korsan olarak görüyordu. Drake'in seferlerine ilişkin İspanyol anlatıları onun acımasızlığını öne çıkarırken İngiliz raporları onu daha olumlu bir ışıkta tasvir ediyor ve şiddeti çoğu zaman önemsizleştiriyordu.

İtibarı nesiller boyu İngiliz tarih kitapları tarafından parlatılan, ancak İspanyol anlatıları tarafından leke sürülen bu adam hakkındaki gerçeğe göz atmak mümkün mü? Peki onun erken yaşamı ve kariyeri karakteri hakkında bize ne anlatabilir?

Francis Drake'in erken yılları veya eğitimi hakkında çok az şey bilinmektedir. 1540'ın Şubat veya Mart ayı civarında Devon'daki Tavistock yakınlarında doğdu. Babası Edmund, yünlü kumaş kesiciliği yapan ve 1540'ların sonlarında Kent'e taşınan bir rahipti. Francis ailesiyle birlikte doğuya gitmedi; bunun yerine Plymouth'a taşındı ve orada akrabası William Hawkins ile yaşadı. Kişiliğini şekillendiren eğitimi ve denizcilik deneyimini burada edindi.

O dönemde İspanyol monarşisi, yabancı tüccarların Karayipler'deki ve Amerika kıtasındaki kolonileriyle doğrudan ticaret yapmasını yasaklıyordu. İspanyol topraklarına köleleştirilmiş Afrikalıları taşıyarak kâr elde etme fırsatları gören İngiliz tüccarlar bu ambargoya içerliyordu. Bazıları ise ambargoyu doğrudan çiğnedi.

Önde gelen saraylıların ve daha sonra bizzat Kraliçe Elizabeth'in desteğiyle William Hawkins'in oğlu John, 1560'larda dört köle ticareti seferi düzenledi. Bu seferlere Drake de katıldı; ilk üç seferdeki tam gemi rütbesi kesin olarak bilinmiyor. 1567'de Plymouth'tan ayrılan dördüncü seferde Drake, Judith adlı küçük bir barkanın kaptanı olarak görev yaptı.

I. Elizabeth'in yaklaşık 1588 tarihli Armada portresi. 1577'de İspanya ile ilişkiler kötüleşirken İngiliz kraliçesi, Drake'in Güney Amerika'yı yağmalamaya yönelik seferini desteklemişti.

İspanyollar İngiliz köle ticareti seferlerini durdurmak için büyük çaba harcadı ve Eylül 1568'de Hawkins'i Yeni İspanya'nın doğu kıyısındaki, bugün Meksika'nın Veracruz kentinde bulunan San Juan de Ulúa adası kalesinde yendi. Drake'in acımasız doğası bu olayda kendini gösterdi: aşırı kalabalık Minion gemisinden adamları kendi gemisine alarak zor durumdaki arkadaşlarına yardım etmek yerine, Judith'i onlar olmadan İngiltere'ye götürmeyi seçti.

Hawkins, “Judith bizi büyük sefaletimizde terk etti” diye bildirdi. Hawkins, 96 adamını Yeni İspanya kıyısına çıkarmak zorunda kaldı; bunların çoğu daha sonra İspanyollar tarafından yakalandı ve idam edildi.

Ancak bu eylemler Drake'in kariyerini engellemedi ve sefer önemli bir kâr getirdi.

Drake de dahil olmak üzere birçok İngiliz, San Juan de Ulúa'daki yenilgiyi haksızlık olarak gördü ve 1570'lerde Karayipler'de İspanyol gemilerine ve topraklarına açıkça saldırmaya başladı. Sonraki olayları meşrulaştırmak için İspanyol elçiye “İspanyollar İngilizlere karşı haksızlıkları yüzünden bu kötülüğü kendilerine getirdiler” denildi.

Aslında Drake korsanlık kariyerine başlamıştı; ancak 1572'den itibaren İngiliz tacı tarafından İspanyol güçlerine ve kolonilerine saldırmak üzere yetkilendirildiğinde artık resmî izinli bir korsan, yani kaper olmuştu. Haydutluk ile resmî olarak onaylanmış eylem arasındaki bu ayrım, İngiliz gemilerinin eylemlerini meşrulaştırıyor gibi görülüyordu; elbette İspanyollar için öyle değildi.