Dünya'nın şekli, iklim değişikliğinin etkisiyle giderek daha yuvarlak hale geliyor. Yeni bir bilimsel araştırma, kutup buzullarının erimesinin gezegenin katı yüzeyinde küçük ancak ölçülebilir değişimlere yol açtığını ortaya koydu. Kutuplar yükselirken ekvator çevresindeki genişleme azalıyor. Üstelik araştırmacılara göre bu değişim giderek hızlanıyor.
Dünya, kusursuz bir küre değil. Kendi ekseni etrafındaki dönüşü nedeniyle ekvatorda hafifçe genişleyen, kutuplardan ise basık bir şekle sahip. Ancak insan kaynaklı küresel ısınmanın yol açtığı buzul kaybı, gezegenin uzun süredir sahip olduğu biçimi yavaş yavaş değiştiriyor.
Yunanistan'daki Selanik Aristoteles Üniversitesi'nden Profesör Christopher Kotsakis liderliğinde yürütülen araştırmada, Küresel Navigasyon Uydu Sistemi (GNSS) verileri kullanılarak Dünya'nın katı yüzeyindeki hareketler incelendi. Araştırmacılar, kutupların yükseldiğini ve ekvator çevresindeki yüzeyin daraldığını belirledi.
Ölçümlere göre 2011 ile 2015 yılları arasında kutuplardaki yüzey her yıl yaklaşık 0,5 ila 1 milimetre yükseldi. Ekvator çevresinde ise benzer büyüklükte bir daralma kaydedildi. Dünya'nın yaklaşık 12.800 kilometrelik çapıyla karşılaştırıldığında son derece küçük görünen bu değişimler, zaman içinde hız kazanıyor.
Araştırma, her 10 yılda bir kutuplardaki yıllık yükselme hızının yaklaşık 0,25 milimetre, ekvatordaki yıllık daralma hızının ise 0,4 milimetre arttığını gösteriyor.
Bu değişimin temelinde buzulların erimesi ve suyun gezegen üzerinde yeniden dağılması yatıyor. Kutuplardaki devasa buz kütleleri küçüldükçe yer kabuğuna uyguladıkları baskı azalıyor ve yüzey yükseliyor. Eriyen suların ekvator çevresine doğru taşınması ise bu bölgede ek yük oluşturarak kabuğun alçalmasına neden oluyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Araştırma yalnızca Dünya'nın katı yüzeyini kapsıyor. Denizlerde biriken su da hesaba katıldığında gezegenin ekvator çevresindeki genişliği artmaya devam edebilir.
Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliğinin yalnızca sıcaklıkları ve deniz seviyelerini değil, Dünya'nın fiziksel özelliklerini de değiştirdiğine ilişkin yeni kanıtlar elde ediyor. Gezegenin dönme hızı, dönme ekseni ve kütle çekim alanı da bu değişimlerden etkileniyor.
Dünya'nın daha yuvarlak hale gelmesi canlı yaşamı için doğrudan bir tehlike oluşturmuyor. Ancak araştırma, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan küresel ısınmanın gezegenin katı yüzeyinde bile ölçülebilir izler bıraktığını gösteriyor.
