Mekke Savunma Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik bir anlaşma olup, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda onaylanmasının ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Anlaşma, üç ülke arasında ortak savunma ve güvenlik mekanizması oluşturulmasını öngörür ve taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılması hükmünü içerir.

Taraflar, birbirlerinin egemenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumak amacıyla işbirliğini geliştirmeyi ve olası tehditlere karşı ortak hareket etmeyi taahhüt eder.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, 2023 ağustos ayında tarihi nitelikteki Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na imza attı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in imzaladığı anlaşmada kritik maddeler yer alıyor.

Anlaşma'ya göre ittifakın herhangi bir üyesine yapılacak saldırı, diğer iki ülkeye de yapılmış sayılıyor. Yetkililer, Mekke Anlaşması'nın tamamen savunma amaçlı olduğunun ve herhangi bir ülkeyi hedef almayacağının altını çiziyor.

Taraflar, Birleşmiş Milletler (BM) şartının 51. maddesinde yer alan “meşru müdafaa hakkı” çerçevesinde, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere destek sağlayacak.

Anlaşma, yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca ayrılamayacak. 10 yılın ardından ise en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.

Madde 1'de taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yapacaklarını belirtiyor.

Madde 2, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırıyı tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul eder ve saldırıya uğrayan tarafa karşı karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edeceklerini öngörür.

Madde 3, savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapılmasını, Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesini ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik faaliyetlerin uygulanmasını içerir.

Madde 4, tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunmasını ve hayati çıkarlarını korumak amacıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmesini öngörür.

Madde 5, terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirmeyi amaçlar.

Madde 6, savaşta ve barışta savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik faaliyetleri teşvik eder.

Madde 7, savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla taraflar arasında savunma sanayii kurumları arasındaki teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini destekler.

Madde 8, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ni kurarak, ortak savunmaya stratejik yön vermek ve anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak amacıyla yılda iki defa toplanmasını öngörür.

Madde 9, istihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar arasında bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaklarını belirtiyor.

Madde 10, tarafların lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda destek sağlamayı kapsar.