İsrail'de yapılacak seçimler Başbakan Benyamin Netanyahu'yu koltuğundan edebilir. Uzmanlar sandıktan muhalefetin zaferle ayrılması hâlinde de Batı Şeria'daki durumun çok fazla değişmeyeceği öngörüsünde bulunuyor.
İsrail'de yapılacak seçimler Başbakan Benyamin Netanyahu'nun onlarca yıl süren siyasi kariyerinin sonunu getirebilir. Ancak onun, Yahudi yerleşimlerin aşırı oranda artması, on binlerce Filistinlinin yerinden edilmesi ve silahlı aşırıcıların güçlendirilmesi gibi Batı Şeria'daki mirası muhtemelen kalıcı olacak.
İsrail halkı Netanyahu'nun liderliği konusunda derin bir biçimde bölünmüş olsa da büyük çoğunluğu yerleşimlerin genişlemesini destekliyor ve Filistin devletine karşı çıkıyor.
Yerleşimci şiddetini dizginleyeceğini ve en tartışmalı karakolları kaldıracağını taahhüt eden muhalefet, uluslararası arenada çatışmanın çözümü için tek gerçekçi yol olarak görülen iki devlet fikrine büyük ölçüde karşı duruyor.
Uluslararası Kriz Grubu'ndan kıdemli İsrail analisti Mairav Zonszein, hiçbir yanılsamaya yer olmaması gerektiğini belirterek yeni bir hükümetin en iyi ihtimalle işgal altındaki topraklarda son dört yılda görülen vahşi ivmelenmeyi yavaşlatabileceğini ifade ediyor.
Benyamin Netanyahu'nun yaklaşık 17 yıllık kesintisiz iktidarının en çarpıcı miraslarından biri, silahlı yerleşimcilerin Filistin topluluklarına baskın düzenlemeye, halkı evlerinden kovmaya ve arazilere el koymaya başlaması oldu. Hamas'ın 7 Ekim 2023 saldırısı bu süreci daha da hızlandırdı.
Netanyahu hükümeti yerleşimcilere binlerce ateşli silah dağıtırken bazı aşırıcı yerleşimciler kendilerini bölgenin şerifi olarak görüyor. Filistinliler bu kişiler tarafından gözaltına alınıyor, tehdit olarak görülenler öldürülüyor ve aileleri evlerinden sürülüyor.
Filistinli Tubasi ailesi, Batı Şeria'nın Yalud köyündeki evlerini 19 gün boyunca kuşatma altında kaldıktan sonra temmuz ayında terk etmek zorunda kaldı. Su ve elektrikleri yerleşimciler tarafından kesilen aileye gitmemeleri hâlinde tehditlerde bulunuldu.
Ordunun söz konusu aileyi yeniden evine yerleştirmesine hükmeden mahkeme kararı ise askerler tarafından bugüne dek uygulanmış değil.
Netanyahu döneminde Batı Şeria'da, özellikle Filistinli çobanların sürülerini beslediği bölgelerde 250'den fazla geçici kamp kuruldu. Araştırmacı Dror Etkes'e göre bu kamplar, yerleşimcilerin Batı Şeria'nın yaklaşık beşte birini fiilen kontrol etmesine zemin hazırladı.
2023'ten bu yana en az 127 Filistinli çoban topluluğunun topraklarını terk etmek zorunda kaldığı belgelendi. Bu göçler, Batı Şeria'nın Ürdün sınırına uzanan doğu kesimini Filistinlilerden büyük ölçüde arındırdı.
Muhalefet şiddet yanlısı yerleşimcilerin peşine düşme ve yasa dışı karakolları yıkma vaadinde bulunuyor. Ancak hükümetin yasallaştırdığı 100'den fazla yeni yerleşim birimi ile artık tam gelişmiş banliyölere dönüşmüş yerleşimlere muhalefet de dokunmayacak.
Uluslararası Af Örgütü ve diğer insan hakları kuruluşları İsrail'i apartheid uygulamakla suçluyor ancak İsrail bu nitelendirmeyi reddediyor.
Anketlere göre Netanyahu'nun yerine geçmesi beklenen General Gadi Eisenkot siyasi yelpazenin ortasında konumlanıyor. Eisenkot Filistin devletini desteklemiyor; ancak 1990'larda imzalanan anlaşmalar çerçevesinde Filistin Yönetimi'nin idare ettiği Batı Şeria'nın %40'ında sınırlı bir öz yönetime sıcak bakıyor.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi analisti Beth Oppenheim muhalefetin güvenlik stratejisine inandırıcı bir alternatif üretmekte zorlandığını belirtiyor. Mairav Zonszein ise Eisenkot'un sürtüşmeyi azaltmak ve Avrupalı ülkelerin baskısını hafifletmek istediğini, ancak azami etki için asgari düzeyde adım atacağını öngörüyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Netanyahu'yu açıkça desteklediği göz önüne alındığında, İsrail'in Washington'dan kayda değer bir baskıyla karşılaşması beklenmiyor.
