29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla Türk milletinin tarihinde yeni bir devrin kapıları aralandı ve "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" sözü devlet yönetimindeki en temel yerini aldı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye, Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte inkılapların peşi sıra geleceği tarihi bir döneme adım attı.
Osmanlı İmparatorluğu, 1876 yılına kadar mutlak monarşi ile 1876-1878 ve 1908-1918 yılları arasında ise meşruti monarşi ile yönetilmişti. Birinci Dünya Savaşı'nda yenilgiye uğramasının ardından işgale uğrayan Anadolu'da halkın işgalcilere karşı Mustafa Kemal Paşa önderliğinde verdiği Milli Mücadele, Ekim 1922 tarihinde milli güçlerin zaferiyle sonuçlandı. Bu süreçte Büyük Millet Meclis'i adıyla 23 Nisan 1920'de Ankara'da toplanan halkın temsilcileri, 20 Ocak 1921'de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu adlı yasayı kabul ederek egemenliğin Türk ulusuna ait olduğunu ilan etti ve 1 Kasım 1922'de aldığı kararla saltanatı kaldırdı.
27 Ekim 1923'te İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve yerine meclisin güvenini kazanacak yeni bir kabinenin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, yönetim biçiminin Cumhuriyet olması için İsmet İnönü ile birlikte bir yasa değişikliği tasarısı hazırlayarak 29 Ekim 1923'te Meclis'e sundu. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet'e ilişkin düşüncelerini yakın çevresine ilk defa Cumhuriyet kelimesini de telaffuz ederek 20 Temmuz 1919 tarihinde Erzurum'da açıkladı. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişikliklerin kabul edilmesiyle Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclis'i tarafından ilan edilmiş oldu.
Meclis açıldıktan sonra uygun ortamın oluşması beklenmiş ve 29 Ekim 1923'te Meclis'te uzun süren toplantılar sonrasında Cumhuriyet ilan edilmiştir. Ankara'da Yaşasın Cumhuriyet sesleriyle ve 101 pare top atılarak Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulusu halka duyuruldu. Cumhuriyet ilan edildiği sırada henüz 29 Ekim günü bayram ilan edilmemiş olup kutlamalar halk tarafından kendiliğinden organize edildi. Ertesi yıl 26 Ekim 1924 tarihli kararname ile kutlamaların özel bir programla yapılması kararlaştırıldı ve 1925'ten itibaren 29 Ekim, ülke içinde ve dış temsilciliklerde resmi bayram olarak kutlanmaya başlandı.
