Bulgaristan'ın Varna kentinde, 1972 yılında bir iş makinesi operatörü tarafından yapılan kazı sırasında, MÖ 4600 ile 4200 yılları arasında tarihlenen Bakır Çağı mezarlığından yaklaşık 6 kilogram ağırlığında altın obje çıkarıldı.

Varna Kalkolitik Nekropolü, Varna'nın batısındaki sanayi bölgesinde, Varna Gölü'ne 500 metre ve şehir merkezine 4 kilometre mesafede yer alan alan, tarih öncesi dönemin en önemli arkeolojik merkezlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Hazine, 1972'de Rayço Marinov adlı iş makinesi operatörünün çalışması sırasında tesadüfen gün yüzüne çıktı. Bölge sakinlerinin aynı gün haber verdiği Dılgopol Tarih Müzesi kurucusu Dimitar Zlatarski, ekskavatör kepçesine takılan nesnelerin tarihi değerini ilk fark eden isim oldu.

Resmi prosedürlerin tamamlanmasının ardından kazı çalışmaları Varna Tarih Müzesi bünyesinde 1972‑1976 yılları arasında arkeolog Mihail Lazarov, 1972‑1991 yılları arasında ise İvan İvanov liderliğinde yürütüldü. Yetkililer, nekropol alanının yaklaşık yüzde 30'unun hâlâ kazılmayı beklediğini belirtti.

Alanın genelinde tespit edilen 294 mezarda altın ve bakır eserlerin yanı sıra; bir kısmı altınla süslenmiş yaklaşık 600 kil kap, çakmaktaşı ve obsidyen bıçaklar, boncuklar ve deniz kabukları bulundu.

Farklı gömü geleneklerinin görüldüğü mezarlarda ölülerin bir kısmının cenin pozisyonunda, bir kısmının ise oturur vaziyette gömüldüğü saptandı. İnsan kalıntısı bulunmayan ve yalnızca ölü hediyeleri barındıran “kenotaf” adlı sembolik boş mezarların üçünde ise pişmemiş kilden yapılmış maskelere rastlandı.

En yoğun altın buluntularının sembolik boş mezarlarda yoğunlaşmasına karşın, 43 numaralı mezar buluntularıyla öne çıkıyor. Varna Nekropolü'nün resmi verilerine göre 43 numaralı mezarda, o döneme ait dünyanın geri kalanında bulunan toplam altından daha fazla altın ele geçirildi.

Bilim dünyasında kendi dönemine ait bu denli yüksek sosyal statüye işaret eden tek örnek olan bu mezardaki erkeğin; çok sayıda altın obje, bir savaş baltası veya gürz ve altından yapılmış bir genital muhafaza ile gömüldüğü tespit edildi.

Söz konusu eserler günümüzde Varna Arkeoloji Müzesi ve Sofya'daki Bulgaristan Ulusal Tarih Müzesi'nde sergilenmektedir.