Hugging Face tarafından açık kaynaklı olarak yayımlanan Carbon-X, genetik kodların yapay zekâ yardımıyla anlaşılmasını sağlıyor. ChatGPT'ye soru sorar gibi DNA dizilimlerini sisteme yapıştırmaya imkân tanıyan bu yeni araç sayesinde, kullanıcılar herhangi bir kodlama bilgisine ihtiyaç duymadan genetik verileri hakkında sorular sorabiliyor.
Carbon-X, kan veya tükürük örneklerini doğrudan inceleyen bir laboratuvar cihazı olarak çalışmıyor. Kullanıcıların kendi genetik verileri hakkında soru sorabilmesi için önceden bir test yaptırıp A, C, G ve T harflerinden oluşan dijital dizilim verisini elde etmesi gerekiyor. İnsan genomunun tamamını tek seferde işleyemeyen model, bir defada yaklaşık 50.000 baz çiftine kadar girdi kabul ederek belirli genlerin veya mutasyonların incelenmesine odaklanıyor.
Yaklaşık 300 milyar veri parçasıyla eğitilen sistem, DNA dizilimlerini tıpkı bir dil modeli gibi işleyerek mutasyonların etkilerini tahmin edebiliyor. Yalnızca mevcut dizilimleri okumakla kalmayan Carbon-X, araştırmacılar için sıfırdan yeni DNA dizilimleri de üretebiliyor. İsteyenler modeli internet üzerindeki web demosu üzerinden deneyebilirken, dileyen araştırmacılar hiçbir internet bağlantısına gerek duymadan kendi dizüstü bilgisayarlarında da çalıştırabiliyor.
Harfleri tek tek ele almak yerine altılı gruplar hâlinde işleyen sistem, hassas genetik verilerin bulut sunucularına yüklenmeden yerel cihazlarda analiz edilmesine olanak tanıyor. Ancak uzmanlar, Carbon-X modelinin henüz klinik olarak doğrulanmadığını ve kişisel sağlık kararları almak ya da teşhis koymak amacıyla kesinlikle kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. Geleneksel yapay zekâ modellerinde görüldüğü gibi, eksik veya belirsiz bilgiler karşısında halüsinasyon üretebilen sistemin yanıtları tıbbi bir geçerlilik taşımıyor.
