Yetmiş yıl önce, baskı altında kalan Macar halkı, ülkenin komünist rejimine karşı ayaklandı ve şiddetle bastırıldı. Martyn Rady, 1956'nın anısının ulusal itibarın yeniden inşasında nasıl rol oynadığını ve günümüzde hâlâ siyasi silah olarak kullanıldığını ortaya koyuyor.

Erika Széles'in fotoğrafı 1956 Devrim'i hatırlattı

1956 Macar Devrimi, medya tarafından geniş çapta izlenmemiştir. Savaşın ve Sovyet tanklarının baskısı sırasında çekilen fotoğraflar çoğunlukla düşük çözünürlüklü, film kesitleri ise çok kısa. Ancak bir kare öne çıkıyor: Vagn Hansen tarafından 1 Kasım 1956'da Budapeşte'de çekilen, yelekli bir kızın sub-makina tabancası tutan portresi. Bu fotoğraf, Danimarka dergisi Billed Bladet'de yayımlanarak dünya çapında yankı buldu ve Sovyet baskısına karşı direnişin simgesi haline geldi.

Hansen'ın tek başına çektiği fotoğrafın dışında da kızın görüntüsünü alan gazeteciler vardı, fakat 2000'li yılların sonlarında kimliğinin Erika Széles olduğu doğrulandı. O dönemde sadece 15 yaşında bir yemek hizmeti öğrencisiydi. Fotoğraf Billed Bladet'e 13 Kasım'da yayımlandığında, Erika bir hafta önce Sovyet birlikleriyle yaşanan bir çatışmada hayatını kaybetmişti. Bugün Budapeşte'de onun anısına bir meydan adlandırılmıştır.

Erika Széles'in fotoğrafı 1956 Devrim'i hatırlattı

Erika'nın portresi, cesaretin ötesinde, Macaristan'ın rehabilitasyonunu ve 1956 Devrimi'nin ülke algısını nasıl değiştirdiğini simgeliyor.

Erika Széles'in fotoğrafı 1956 Devrim'i hatırlattı

Macaristan'ın 20. yüzyılın ilk yarısındaki hikayesi, iki dünya savaşında “yanlış” tarafı seçmesi ve 1920'de anti-Semitik yasaları kabul eden ilk modern Avrupa gücü olmasıyla karanlık bir geçmişe sahipti. 1944–45 yıllarında, yerel faşist hareketi Okyanus Kesiği, Naziye benzer bir soykırım gerçekleştirdi.

1945'te Sovyet işgali sonrası yeni komünist yöneticiler, Stalin'in sadık takipçileri olarak sert bir ideoloji dayatmaya başladı. Neredeyse onuncu bir kısmı siyasi gerekçelerle mahkemeye çıkarıldı, ekonomik “sabotaj” suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı. Gözaltı, gösteri yargılamaları, işkence ve yargısız tutuklamalar günlük yaşamın bir parçasıydı.

Erika Széles'in fotoğrafı 1956 Devrim'i hatırlattı

1956 Devrimi, ülkeyi kurtardı. Halk, Stalinist köle olmadığını kanıtladı ve sokaklarda savaştı. Budapeşte ve diğer şehirlerde 3.000'e kadar kişi öldü. Devrimciler, 200.000 asker ve 5.000 tankla donanmış Sovyet ordusuna karşı koydu. Cesaretleri, “Macar Özgürlük Mücadelecisi” adlı bir portreyle ölümsüzleştirildi; bu portre, Time dergisi tarafından 1956'nın “Yılın Adamı” olarak seçildi.

Erika Széles'in fotoğrafı 1956 Devrim'i hatırlattı

Devrimin şiddetli bastırılmasının ardından, göçmenler akın etti. Birkaç ay içinde 200.000 Macar batıya kaçtı, bunlardan yaklaşık 20.000'i Birleşik Krallık'a yerleşti. Göçmenlerin çoğu 40 yaşın altındaydı ve birçokları meslek sahibiydi. Toplamda, yükseköğretim görmüş Macarların yaklaşık yüzde yirmisi batıya göç etti; bu grubun yarısı, Sopron Orman Fakültesi öğretim üyeleri ve öğrencileri olarak Kanada'nın British Columbia Üniversitesi'ne taşındı.

Göçmenlerin bir kısmı, yeni ülkelerinde dünya çapında tanınan bilim insanı, akademisyen ve edebiyat figürü oldu. Diğerleri ise sahip oldukları becerileri yeni memleketlerine hizmet etmek için kullandı. Lajos Permayer, Hampstead'in Heath Street'inde Louis pastanesi açtı. Ferenc Puskás ise 1958'de İspanya'ya taşındı ve Real Madrid'e transfer oldu. Göçmenler, “iyi vatandaş” örnekleri olarak, Macaristan'ın yakın geçmişinin olumsuz yönlerini gölgede bıraktı.

Erika Széles'in fotoğrafı 1956 Devrim'i hatırlattı

Macaristan'ın rehabilitasyonu, Sovyet komünizminin itibarına zarar verdi. Batı Avrupa'da komünist partiler üyelik kaybı yaşadı; İtalyan, Fransız ve İngiliz komünist partileri, Sovyet askeri müdahaleyi savunurken, bu durum ülkenin imajını olumsuz etkiledi.