TİHEK, işitme engelli bir vatandaşın sürücü belgesinde yer alan “02” kişiselleştirilmiş kısıt kodunu gerekçe göstererek araç kiralama şirketinin üyelik yenileme talebini reddetmesini ayrımcılık yasağını ihlal olarak değerlendirerek 200 bin lira idari para cezası uyguladı.
Vatandaş, daha önce üyesi olduğu TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketi'nin devralınmasının ardından üyelik verilerinin aktarılması ve yenilenmesi talebinde bulundu. Talebinin, sürücü belgesinde yer alan “02” kodu nedeniyle reddedildiğini belirten vatandaş, engellilik temelinde ayrımcılığın yasak olduğunu iddia ederek TİHEK'e başvurdu.
Şirket, hizmetin self‑servis bir iş modeli çerçevesinde yürütüldüğünü ve bu nedenle sürücü belgesinde yer alan kodun gerektirdiği sağlık koşullarının ve özel donanım ihtiyaçlarının araç başında anlık denetlenemeyeceğini savundu. Ayrıca, tüm araçların özel donanımlarla sürekli olarak bulundurulmasının mümkün olmadığını ve uygulamanın kullanıcıların ve üçüncü kişilerin can‑mal güvenliğini korumaya yönelik meşru bir amaca dayandığını belirtti.
TİHEK'in incelemesinde, başvuranın engeli gerekçe gösterilerek bireysel bir değerlendirme yapılmadan hizmetten yararlanmasının orantılı ve ölçülü olmadığı tespit edildi. Kurul, engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar vererek şirketi 200 bin lira idari para cezası ile yükümlü tuttu.
Kararda, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nun “Eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı” başlıklı maddesi uyarınca engellilik temelinde ayrımcılığın yasak olduğu hatırlatıldı. Ayrıca, sürücü belgelerinde “02. İşitme desteği/iletişim desteği kodu” bulunan sürücülerin işitme desteği/iletişim desteği alması şartıyla uygun sınıfa ait araçları kullanmalarında sakınca bulunmadığı ifade edildi.
Sonuç olarak, başvuranın engeli gerekçe gösterilerek bireysel herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın hizmetten faydalandırılmamasının orantılı ve ölçülü olmadığı, muhatap tarafından yapılan farklı muamele meşru amaç taşısa bile uygulamada makul bir denge gözetilmediği, engeli nedeniyle başvuranın dezavantajlı konuma düşürüldüğü ve engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği kanaatine varıldı.
