Meksika'nın Puebla eyaletinde yürütülen arkeolojik kazılarda, bölgenin ilk örneği olabilecek 2.500 yıllık bir güneş gözlemevi keşfedildi. Uzmanlar, alanda ortaya çıkarılan seramik sunular ve obsidyen parçalarının antik kültürel etkileşimlere ışık tuttuğunu belirtti.
Meksika Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü, orta-doğu Meksika'daki Sierra Norte bölgesinde yer alan Teteles de Ávila Castillo'da 11 yıldır sürdürülen arkeolojik projenin Mez Amerika'daki antik kültürel ilişkileri aydınlatabileceğini açıkladı. Araştırma ekibi, bölgede 2.500 yıllık bir güneş gözlemevi tespit ederken, seramik sunular, bir çömlek içinde bebek kalıntıları ve çok sayıda obsidyen nesne de buldu.
Özel mülkiyette yer alan arazi, 1939 yılında keşfedilmesine rağmen onlarca yıl boyunca yağmalandı ve zarar gördü. Arazinin sahibi 2007 yılında 3,5 hektarlık kısmı enstitüye bağışladı ve Tzoncóyotl sivil toplum kuruluşunun desteğiyle 2015 yılında araştırmalar başladı. Ancak arazinin kalan kısmı özel mülkiyet olmaya devam ettiği için kazı çalışmaları sınırlı kaldı.
Bölgedeki 16 İspanyol öncesi piramidal yapı birkaç yerleşim evresi gösteriyor. Proje yöneticisi Alberto Diez Barroso Repizo, Teteles'in Orta Klasik Öncesi dönemde gelişme gösterdiğini, ancak yakındaki Cantona'nın büyümesi nedeniyle milattan sonra 100 civarında gerilediğini ifade etti.
Bebek kalıntılarıyla birlikte bulunan yeşil obsidyen boncukların Teotihuacan ile bağlantılara işaret ettiğini belirten Repizo, bölgenin aktif bir ticaret yolu üzerinde yer aldığını ve kültürel alışverişi kolaylaştırdığını vurguladı. Alan büyük ölçüde terk edildikten sonra bile ritüel sunuların devam etmesi, buranın bir hac merkezi haline gelmiş olabileceğini gösteriyor.
Güneş gözlemevi olarak tanımlanan yapı, dilbilimsel çalışmaların daha önce öne sürdüğü erken Maya-Huastec bağlantılarına işaret edebilir. Repizo, gözlemevinin Guatemala'daki Uaxactún gibi Maya sit alanlarındaki yapılara benzediğini ve kuzey Puebla'da tespit edilen ilk örnek olduğunu kaydetti. Ayrıca ana piramidin, gece gökyüzünün en parlak ikinci yıldızı olan Canopus ile hizalanmış olabileceği bildirildi.
Arkeoastronomi uzmanı Ivan Šprajc, Teteles'i daha önceki törensel kompleksler geleneği içine yerleştirirken, bu tür yapılara gözlemevi adını vermenin tam olarak haklı çıkarılamayacağını, asıl işlevlerinin törensel veya konut amaçlı olduğunu belirtti. Yapılacak ileri araştırmaların ve eser analizlerinin bu keşifler hakkındaki bilgileri artırması beklenirken, alanın ve bir müzenin halka açılması için planlamalar sürdürülüyor.
