Yaşlanmak yaşamın doğal bir süreci olsa da sağlıklı yaş almak büyük ölçüde yaşam boyu benimsenen alışkanlıklara bağlıdır. Sağlıklı seçimler ve düzenli sağlık kontrolleri, ileri yaşlarda daha aktif ve bağımsız bir yaşam sürdürmeye katkı sağlar. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ela Temeloğlu, geç ve genç yaş almanın 10 altın kuralını açıkladı:

1. Yaşam Tarzı Önemli: Sağlıklı ve uzun bir yaşamda genetik faktörler önemli olsa da yaşam tarzı da en az genetik kadar etkilidir. Genetik miras değiştirilemese de ailede diyabet, kalp-damar hastalığı, kanser veya kemik erimesi öyküsü bulunan kişilerin genç erişkinlikten itibaren risklerini bilmeleri, düzenli sağlık kontrollerini yaptırmaları ve gerekli yaşam tarzı değişikliklerini uygulamaları kalıtsal hastalıkların erken tanınmasına katkıda bulunur.

2. Doğal Besin Seçimleri: Vücudun ihtiyaç duyduğu karbonhidrat, protein ve yağ yeterli miktarda alınmalı, ancak doğru kaynaklardan seçilmelidir. Günlük beslenmenin temelini işlenmemiş besinler, tam tahıllar, kuru baklagiller ve liften zengin gıdalar oluşturmalıdır.

3. Meyve Ara Öğünlerde Tüketilmeli: Meyveler vitamin, mineral, antioksidan ve lif açısından zengindir. Ancak sağlıklı olmaları sınırsız tüketilebilecekleri anlamına gelmez. Muz, üzüm, incir, hurma ve olgun mango gibi şeker oranı yüksek meyveler ölçülü; yeşil elma, armut, yeşil erik, kivi ve çilek gibi liften zengin meyveler ise daha sık tercih edilmelidir.

4. Kas ve Kemik Sağlığınızı Koruyun: İleri yaşlarda en önemli sorunlardan biri yaşa bağlı kas kaybıdır. Kaybedilen kas kütlesini yeniden kazanmak zor olduğundan kaslar korunmalıdır. Bunun için dengeli beslenmenin yanı sıra yaşa, kronik hastalıklara ve fiziksel duruma uygun düzenli egzersiz yapılmalıdır.

5. Hormon Değişiklikleri: Yaş ilerledikçe hormon dengesi değişir ve hormon değerleri yaşa göre farklı değerlendirilir. Örneğin, tiroit hastalarında tedaviyi yönlendiren TSH, yaşlılarda gençlerden farklı hedeflenir. TSH'nin gereğinden fazla düşürülmesi kemik erimesini hızlandırabilir.

6. Sabah Rutini Oluşturun: Sağlıklı yaşlanmada güne düzenli bir rutinle başlamak önemlidir. Sabah rutini kişiden kişiye değişebilir; güne ılık su, kahve veya hafif egzersizle başlanabilir. Önemli olan, vücudun ihtiyaçlarına uygun, sürdürülebilir alışkanlıklar edinmektir.

7. Düzenli Uyku Şart: Sağlıklı yaşlanmada düzenli ve kaliteli uyku büyük önem taşır. Günde ortalama 7 saat uyunması, mümkünse her gün aynı saatlerde yatılıp uyanılması önerilir. Yetersiz ya da aşırı uyku hormon dengesini bozabilir.

8. İyi Bir Ruh Sağlığı Olmazsa Olmaz: Stres, ağır travmalar ve uzun süreli olumsuz duygular yaşlanma sürecini hızlandırabilir. Sevilen insanlarla vakit geçirmek, aile ve arkadaşlarla iletişimi sürdürmek ruhsal ve fiziksel sağlığı destekler.

9. Cilt Sağlığını Destekleyin: Sağlıklı bir cilt yalnızca bakım ürünleriyle değil; kaliteli uyku, yeterli su tüketimi, D vitamini düzeyinin korunması ve C vitamini açısından zengin beslenmeyle desteklenir. C vitamini mümkün olduğunca besinlerden alınmalıdır.

10. Hareketsizlikten Kaçının: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet sürme gibi egzersiz yapmak önemlidir. Sigara ve alkol kullanmamak, stresi yönetmek ve sağlıklı kiloyu korumak yaşlanma sürecini olumlu etkiler.