İzmir'in Seferihisar ilçesindeki Teos Antik Kenti'nde, Roma İmparatoru Hadrianus'un sevgilisi Antinoos'a ait insan boyutunda bir mermer portre ve 13 yazıt bulundu.
2010'dan bu yana Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih‑Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü tarafından yürütülen kazılarda, Büyük İskender'in komutanı Parmenion'un adının geçtiği yazıtlar ve Antinoos'un portresi ortaya çıkarıldı.
Teos kazıları, Tanrıça Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde yoğunlaştı; bu yıl batı uzun kenarındaki kazılar tamamlandı.
Kazı ekibi, tapınağın çevresinde yeni anıt kaideleri tespit etti. Prof. Dr. Musa Kadıoğlu'na göre bu kaidelerin üzerinde onurlandırılmış kişilere ait heykeller bulunuyordu, fakat bu kişilerin kim olduğu henüz bilinmiyor.
Tapınağın önündeki taş döşeli meydanda, daha eski yapılardan sökülüp temel taşı olarak yeniden kullanılmış mimari bloklar bulundu. Bu blokların üzerinde 13 yazıt yer alıyor. Kadıoğlu'na göre yazıtlar, kentin daha erken dönemlerindeki siyasi ve toplumsal ilişkilerine dair önemli bilgiler sunuyor.
Yazıtların en dikkat çekenlerinden biri, Büyük İskender'in önde gelen komutanlarından Parmenion'un adını taşıyor. Diğer yazıtlar arasında yabancı yargıçlarla ilgili kararlar da bulunuyor; bu kararlar, Teosluların bazı kamusal davaları çözmek için Miletos, Smyrna ve Mytilene'den yargıçlar davet ettiğini gösteriyor.
Tapınakta ortaya çıkarılan en önemli eserlerden biri ise Antinoos'a ait mermer portre. Bithynialı bir genç olan Antinoos, Hadrianus'un sevgilisiydi. MS 130'da imparatorla birlikte çıktığı Mısır yolculuğu sırasında Nil'de boğularak hayatını kaybetti. Derin bir yasa giren Hadrianus, Antinoos'u tanrılaştırdı ve onun adına Mısır'da Antinoopolis kentini kurdurdu.
Kadıoğlu'na göre bu portre, insan boyutuna yakın ölçüleriyle Anadolu'da bilinen tek örnek olması bakımından büyük önem taşıyor. Kadıoğlu, portreyi yazıt parçalarıyla birlikte değerlendirdiklerinde, yapının MS 2. yüzyılda Tanrıça Roma ve Augustus'un yanı sıra Antinoos'la da ilişkili bir kutsal alan olarak kullanıldığını söyleyebildiklerini belirtiyor.
Teos'taki çalışmalar yalnızca yeni buluntularla sınırlı değil. Kentin en iyi korunmuş kamu yapılarından biri olan ve agoranın kuzeybatısında yer alan yaklaşık 2.200 yıllık meclis binasının restorasyonu da büyük ölçüde tamamlandı. 1960'lı yıllardaki kazılarda yalnızca birkaç oturma basamağı açığa çıkarılabilen yapı, 2010'dan bu yana yürütülen çalışmalarla bütünüyle gün ışığına çıkarıldı.
Meclis binasında bulunan yazıtlar, Teos'un antik dünyanın en iyi belgelenmiş eğitim sistemlerinden birine sahip olduğunu da ortaya koyuyor. Polythros adlı varlıklı bir Teoslunun bağışladığı 34.000 drahmiyle kurulan bir vakıf, özgür doğmuş kız ve erkek çocukların eğitimini destekliyordu.
Meclis binası, Teos'un Helenistik krallıklarla ilişkilerine de tanıklık etti. Kadıoğlu'nun aktardığına göre Seleukos Kralı III. Antiokhos, MÖ 3. yüzyılın sonlarında Teos'a özerklik, vergi muafiyeti ve sığınma hakkı gibi ayrıcalıklar tanırken, karşılığında bronz heykelinin meclis binasına dikilmesini ve her yıl mevsim meyveleriyle süslenmesini istemişti.
Antik İonia'nın 12 kentinden biri olan Teos, lirik şair Anakreon'un doğduğu kent olarak biliniyor. Kent, MÖ 3. yüzyılda şair, oyuncu ve müzisyenlerden oluşan Dionysos Sanatçılar Birliği'ne ev sahipliği yaptığı için antik dünyanın “sanatçılar kenti” olarak da anılıyor.
Kentin en önemli yapılarından biri, ünlü mimar Hermogenes'e atfedilen Dionysos Tapınağı. Kadıoğlu'na göre kazılar, tapınağın uzun süre düşünüldüğü gibi depremler nedeniyle defalarca yıkılıp yeniden yapılmadığını, MÖ 3. yüzyılın son çeyreğinde küçük bir tapınak olarak inşa edildikten sonra Hadrianus döneminde genişletildiğini ortaya koyuyor.
