Matthew Trask'a göre Galler kaleleri istilacılara direnişin simgesi

Birçok kişi Galler manzarasını süsleyen kale burçlarını baskının simgeleri olarak görür. Ancak Matthew Trask, bu anlatı tersine çevrildiğinde söz konusu yapıların bir ulusun istilacılara boyun eğmeme konusundaki inatçı direnişini temsil ettiğini söyler.

Her şey yanık kokusuyla başladı. Zırhlı askerlerin oklarını tutuşturduğu bir şenlik ateşi. Tepede mavi, bulutsuz bir gökyüzü ve yaz ortasının sıcağı. Castell Coety'nin yıkık duvarları savaş alanına uzun gölgeler düşürürken havada bir beklenti vardı. Bir zamanlar heybetli olan kalenin kalıntılarının üzerinde Aziz George Haçı serin bir esintide hafifçe dalgalanıyordu. Bir mancınık doldurulmuş, hazırlanmış ve saldıran ordunun emriyle fırlatılmaya hazır bekliyordu. Askerlerin sözlerini beklediği adam, İngilizlere karşı ayaklanmasının dördüncü yılında olan Galli soylu Owain Glyndŵr'dı. Ben ise orada, on yaşında, derme çatma bir bariyerin arkasından izleyen, bekleyen kalabalığın içindeki bir yüzdüm.

Fantastik şeylere takıntılı bir çocuk olarak bu, Yüzüklerin Efendisi: İki Kule'deki Miğfer Dibi savaşını memleketimin manzarasında büyütülmüş hâliyle izlemek gibiydi. Bu özel savaş, Owain Glyndŵr'ın 15. yüzyılın başında Glamorgan'daki seferi sırasında gerçekleşen Castell Coety kuşatmasının yeniden canlandırmasıydı. Bu, memleketimin tarihine âşık olduğumu hatırladığım ilk andı. Bu isyancı kahraman hakkında daha çok şey öğrenmeliydim. Daha da acil olarak, evimden kısa bir araba yolculuğu mesafesindeki bu kale kalıntıları hakkında daha çok şey öğrenmeliydim.

Galler'de büyümek, kalelerle çevrili büyümek demektir. Ulusun tarihinin anahtarını elinde tutan devasa taş yapılar. Galler, 427 kaleyle dünyada mil kare başına en fazla kaleye sahip yerdir. Bir çocuk olarak bu harabelerin her biri farklı bir hikâye anlatıyordu. Roma işgalinden I. Edward'ın 13. yüzyılda Galler'i fethine ve sonrasına kadar kaleler, Galler tarihinde hayati bir rol oynadı. Bu vahşi, evcilleştirilemez topraklarda düzeni ve kontrolü sağlamak için inşa edilmiş kalelerdi.

Güney Galler'deki Castell Coety harabelerinin havadan çekilmiş bir görüntüsü. Bu, eski ihtişamlarının boş kabukları hâline gelen birçok Galler kalesinden yalnızca biri.

Bridgend'deki Castell Coety gibi bazı kaleler yalnızca harabe hâlindedir. Tarih ve zaman onları kırmış, geriye eski ihtişamlarının boş kabuklarından başka bir şey bırakmamıştır. Benim kişisel gözdem olan Caerphilly gibi diğerleri ise şaşırtıcı derecede eksiksizdir. Glyndŵr'ın Galler bağımsızlığı için 12 yıllık seferindeki o dönüm noktasını görmek, memleketimin gerçek harikalarının yalnızca ilk tadıydı; bu harikalar, engebeli tepelerine dağılmış geçmişe açılan bu büyük taş kapılarla temsil ediliyordu.

Bir çocuk olarak ormanlardan ya da kıyı boyunca yapılan her yolculuk, Orta Dünya'da görev peşinde koşan Frodo, Sam ve yoldaşlarını akla getirirdi. Newcastle veya Ogmore'da rastlananlar gibi harabeler yolumuz boyunca serpiştirilmişti. Yazın denize yapılan bir günübirlik gezi bile kolayca Glyndŵr'ın isyanının hayalî bir bölümüne dönüşebilirdi; ben efsanevi lider rolünü üstlenir, arkadaşlarım ise işgalci İngilizlerin rollerini oynardı. Kılıç yerine yalnızca topladığımız çubuklar, kalkan yerine okul çantalarımız olabilirdi, ama zihnimizde Castell Coety canlandırmasına katılanlar kadar savaşa hazırdık.

Galler, mit ile tarihin iç içe geçtiği bir fantastik diyardır. Kalelerin ve kale kulelerinin kahramanlara, büyücülere ve efsanevi kılıçlara ev sahipliği yaptığı bir yer. Ejderhaları, cehennem tazılarını ve tamamen çiçeklerden yapılmış tanrıçaları doğuran türden bir diyar. Bannau Brycheiniog'un sisle örtülü tepeleri ya da Cadair Idris'in zirvesine yakın Llyn-y-Cau'nun obsidyen karası yüzeyi gibi doğal harikaların yaptığı gibi, Galler'in kaleleri de bu hikâyelere ilham verir.

Cadair Idris'te Llyn-y-Cau ve Mynydd Moel üzerindeki manzara. Kaleler ve bunun gibi etkileyici doğal manzaralar, fantastik Galler hikâyelerine ilham verir.

Bugüne dönersek, adını Gallercede korumak veya muhafaza etmek anlamına gelen sözcükten alan Cadw, Galler'deki 44 kaleyi yönetir ve bakımını üstlenir. Annem ve babam, Castell Coety canlandırmasına verdiğim tepkiyi gördükten sonra hemen Cadw üyesi oldu.

Aynı yaz, büyükanne ve büyükbabamın eşliğinde kaleleri ziyaret etmeye başladım. Bol bol not aldım ve fotoğraf çektim. Broşürler ve hatıra niteliğindeki diğer basılı malzemeleri topladım. Bu ziyaretler, Orta Çağ Galler tarihine ilişkin anlayışımı derinleştirdi ve büyükannemin yardımıyla hazırladığım kale dosyasında kendisine ayrı bir bölüm verilen Owain Glyndŵr'ı çevreleyen gizemi besledi.

Galler, yönetilmesi zorluğuyla ünlüydü. Galler tarihine en kısa bakış bile ünlü isyanların, inatçı kralların ve meydan okuyan kabilelerin hikâyelerini ortaya koyar. MS 47'de Romalılar, Britanya genelinde ve Galler içlerine doğru fetih seferlerini sürdürdüler; burada topraklarda yaşayan Kelt kabilelerinin meydan okumasıyla karşılaştılar. Kabileler, Roma istilacılarını püskürtmek için şiddetle savaştı.